پرینت

نگاهی به مجموعه داستان همه چی درس می‌شه نوشته آزاده محسنی-سینا حشمدار

نوشته شده توسط سینا حشمدار. Posted in کتاب

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 


آزاده محسنی متولد سال 1357 اولین کتاب خود را با نام "متولد ماه جغد" از طرف نشر ققنوس روانه بازار کرد. این کتاب با وجود اینکه پتانسیلش را داشت که بیش از این‌ها دیده شود ولی در میان سیل کتاب اولی‌ها محو شد و آنچنان که شایسته‌اش بود صحبتی ازش به میان نیامد.
حالا آزاده محسنی با کتابی متفاوت، چه با کتاب قبلی‌اش و چه با جریان حاکم بر ادبیات نسل جدید، به دنیای ادبیات و جهان داستان برگشته. مجموعه داستان "همه چیز درس می‌شه" در برگیرنده داستان‌هایی با فضای مشترک و تِم‌های یکسان هستند که شاخصه زبان را به خوبی رعایت کرده‌اند. یکپارچگی و یک دستی در زبان هر داستان، انتخاب به جای لحن‌ها و نحو کلامی مناسب برای هر شخصیت، باعث شده که تکیه‌گاه داستان‌ها بر این عنصر کم‌رنگ در ادبیات داستانی این روزها قرار گیرد. داستان‌هایی که بیشتر زبانی کوچه بازاری دارند و بیشتر به سال‌های پیش ار انقلاب باز می‌گردند.
نکته‌ی خوب و قابل توجه مجموعه داستان محسنی این است که دوباره به ما یاد می‌دهد و اثبات می‌کند که می‌شود در عین بومی بودن(داستان‌ها از دل فرهنگ تهران قدیم بیرون آمده‌اند و از منظری بومی هستند!)‌ و با وجود اینکه زمان داستان‌ها و قصه‌ها را از دل گذشته‌ها و خاطرات دور انتخاب کرده‌ای، باز هم می‌توانی مدرن باشی و داستان‌های مدرن بنویسی.
چیزی که در نقدها و یادداشت‌ها زیاد دیده می‌شود ایرادهایی‌ست که به انتخاب‌های نویسنده می‌گیرند. چرا داستانت فضای امروزی ندارد؟ چرا از دل جامعه امروزی بیرون نیامده و بیان‌گر دردهای عمیق و جانکاه انسانی نمی‌باشد! احترام نگذاشتن به انتخاب‌های نویسنده دقیقا معنی برداشت شخصی و اعمال زور منتقد را می‌دهد. اینکه من از داستانی که درباره کلاه مخملی‌ها روایت می‌شود خوشم نمی‌آید فکر نمی‌کنم به ادبیات ارتباطی داشته باشد. این انتخاب نویسنده بوده و باید درباره اتفاق‌هایی که بعد از این انتخاب افتاده صحبت کنیم. باید بگوییم که نویسنده چقدر خوب موضوع انتخابی‌اش را تبدیل به داستان‌هایی خوش‌خوان و مدرن کرده و دیگر غرغر زیادی نکنیم.
در این مجموعه چهار داستان اول به مراتب جاافتاده‌تر و استخوان‌دارتر از باقی داستان‌ها هستند. داستان اول "سبیل غلام خان" قصه‌ای از جاهل‌ها و کلاه مخملی‌هایی‌ست که در دوره‌ای زندگی می‌کنند که هنوز سبیل هم معنا با مردانگی بوده و همین، موضوعِ روایت این داستان می‌شود. شاید خیلی از مخاطب‌ها باور نکنند که این داستان توسط یک دختر جوان روایت شده که نه تجربه‌ای از دنیای مردانه داشته و نه در آن روزگار زندگی می‌کرده. آزاده محسنی به خوبی از عهده این انتخاب جسورانه و این تجربه سخت برآمده و داستانی جذاب را روایت کرده.
در داستان سوم که اسم مجموعه هم از روی همین داستان انتخاب شده، فضا امروزی‌ست و قصه در زمان حال روایت می‌شود. داستان بر اساس دیالوگ روایت می‌شود و احتمالاً کمتر کسی تا آخر داستان متوجه شود که روایتی در داستان وجود نداشته و همه چیز تنها بر اساس دیالوگ‌نویسی پیش می‌رفته. اوج قدرت نویسنده در شناخت بسیار خوبش از ظرفیت‌های دیالوگ را در این داستان به وضوح می‌توانیم ببینیم.
دیالوگ‌نویسی و به کار بردن لفظ‌ها و متل‌ها و ضرب‌المثل‌ها در بین گفتار، در فرهنگ عامه و در روایت‌هایی که چه در سینما و چه در داستان و رمان از این فرهنگ دیده‌ایم بسیار به چشم می‌خورد. شخصیت‌های فیلم‌های استاد کیمیایی و علی حاتمیِ بزرگ را در نظر بگیرید که به واسطه تک دیالوگ‌هاشان جاودانه شده‌اند و کسی نیست که دیالوگی از آن شخصیت‌ها را در ذهن نداشته باشد. حال انتخاب درست محسنی در انتخاب این فرم برای این نوع قصه‌ها نکته‌ایست که نمی‌شود نادیده‌اش گرفت.
در داستان "همه چی درس می‌شه" شاهد آن هستیم که نویسنده در روایت داستانی امروزی نیز موفق بوده و همین‌طور که در مجموعه قبلی او هم شاهدش بودیم توانایی این را دارد که داستانی با شخصیت‌های امروزی را نیز خلق کند.
داستان چهارم این مجموعه به اسم "اعدامی" داستان زندانی سیاسی‌ است که حکم اعدامش درآمده. دولت برای اینکه روزهای آخر زندگی را بر او سخت‌تر کند او را به بند اوباش انداخته و یکی از نوچه‌های رژیم که ارادت خاصی به شاهنشاه آریامهر دارد او را به باد کتک گرفته و به خاطر توهین‌هایی که به اعلحضرتش کرده می‌خواهد او را مجبور به عذرخواهی بکند. در همین بین اعدامی با دیدن نشانه‌ای خالکوبی شده روی بازوی جاهل او را به چیزی قسم می‌دهد که باعث می‌شود جاهل دست از کارش بکشد. باقی داستان را تعریف نمی‌کنم. دوست دارم این داستان خوانده شود؛ داستانی که یکی از بهترین نمونه‌های داستان کوتاه در این چند ساله است و شدیداً پتاسیل فیلم‌نامه شدن دارد.
مجموعه‌ی قبلی آزاده محسنی "متولد ماه جغد" مجموعه داستان خوبی بود که می‌شود در جای خود درباره آن هم صحبت کرد ولی مجموعه‌ داستان "همه چی درس می‌شه" که برای اولین بار در نمایشگاه کتاب سال 90 از طرف نشر چشمه به بازار آمد به تنهایی می‌تواند مهر تاییدی باشد بر قلم نویسنده‌ای جوان و جسور. مجموعه‌ای که می‌تواند هر کسی را وادارد که داستان به داستان جلو برود و تا انتها با داستان و قصه‌های متنوعی که روایت می‌کند ارتباط برقرار کند. 
بسیار از انتشار این کتاب خوشحالم. به نویسنده‌اش تبریک می‌گویم و خواندش را به همه توصیه می‌کنم.  

همه چی درس می‌شه مجموعه داستان/ آزاده محسنی
نشر چشمه
106صفحه
چاپ اول زمستان 89
2500تومان

این مطلب را در صفحه اجتماعی خود به اشتراک بگذارید

اضافه کردن نظر

خواهشمندیم در هنگام ثبت نظر، از نام، نام خانوادگی و ایمیل حقیقی خود استفاده نمایید. در غیر این‌صورت، نظر شما منتشر نخواهد شد.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی