پرینت

زبان پارسی در تاریخ - گام پنجم

نوشته شده توسط علي جباريان. Posted in زبان‌شناسی

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

زبان پارسی در  تاریخ 5

پیشتر به بررسی اوستا و استوره ها چه از جهت زبان شناسی و چه از جهت تاریخی پرداختیم.این استوره ها یا در خود اوستا آمده است و یا در شاهنامه ها و خداینامه ها. 
در این گام به بررسی زبان های سکایی ، پارسی و مادی، که زبانهای ایرانی باستان را تشکیل می دهند، می رسیم. سکاها قومی بودند که در بهر خاوری دریای مازندران و در شمال جایگاه سغدیان و پارتیان زندگی می کرده اند. برخی از ایران شناسان حتا پارتیان را دسته ای از سکاها می دانند. به هر روی ویژگی یهای پارتییهای بیابانگرد تا حدود بسیار زیادی بستگی این دو را باورپذیر می سازد. زبان سکایی با زبانهای پارسی باستان و مادی تفاوت چندانی ندارد و نشان از این دارد که این زبانها گویشهایی از یک زبان واحد می باشند.
در سنگنبشته هایی که از داریوش بر جای مانده از چهار طایفه ی سکایی نام برده شده است. سکاهای تیزخود یا تیگراخوتا و سکاهای آن سوی دریاها دو دسته از این سکاها بودند که در ساتراپهای شاهنشاهی هخامنشی جای داشته اند.  همانطور که پیشتر نیز گفته شد نامهای مکان زیادی در ایران از نام سکاها گرفته شده و دلیل این امر نیز هجومهای گاه و بیگاه آنان به درون نجد بوده است. از سکایی باستان تاکنون جز نامهای افراد و جاها که در کتیبه های آشوری و یا نوشته های یونانی آمده چیز دیگری در دست نیست.گمان میرود زبان آسی در قفقاز بازمانده ی سکایی باختری و زبان ختنی در شمال خاوری کاشقر بازمانده ی سکایی خاوری باشد. 
در تورات و در سالنامه ها البته از سکاها با نام اشکوزای نام برده شده است.  مهمترین کار سکاییان در تاریخ ایران باستان این بود که در زمان فرورتیش پادشاه ماد به درون نجد سرازیر شده و با شکست فرورتیش 28 سال در ایران پادشاهی کردند. پایتخت آنان سکه که امروزه سقز خوانده می شود، بود. یونانین باستان نامهای اسکوت، اسکیت، سکا و کاها را به طور کلی در مورد همه ی بیابانگردان جلگه ی اوراسیا به کار می بردند.  یونانیان این نام را به این خاطر به این مردم نهدند که اسکوت در زبان یونانی به معنی پیاله است و سکاها همیشه پیاله ای همراه خود داشتند.
دلیل اینکه اززبان سکاها آگاهی زیادی نداریم اینست که سکاها الفبا و همچنین سکه نداشته اند. در مورد نژاد سکاها نیز اختلاف فراوان است و هنوز دانشمندان به درستی نمی دانند این قوم بااهمیت باستانی، به کدام گروه نژادی بستگی دارند.
اما در مورد زبان این قوم، اورانسکی زبان شناس نامی براساس تجزیه و تحلیل نامهای سکایی به این نتیجه رسیده است که در مورد ایرانی بودن زبان آنان تردیدی وجود ندارد و در کتاب تاریخ اجتماعی ایران در دوران پیش از تاریخ، زبان این قوم را ایرانی می داند. البته وی زبان آنها رابیشتر وابسته به اوستا می داند تا به زبان پارسی باستان.  مادها بخشی از آسیای میانه را ساکاسن می نامیدند. ساکاسن یا سکاسنا در زبان مادی به معنی خانه یا سرزمین سکاها می باشد. 
واژه ی زرینه در زبان سکایی به معنی طلاییست. واژه ی مهم اسب نیز در زبان سکایی اسپ گویش می شده که البته در دوران بعدی زبان سکایی، اسف شده است.   البته این امر، یعنی دگرگونی ب و پ به ف در آسیای میانه،در سایر زبانها نیز پیشینه دارد. از جمله در واژه ی فغفور، که از دو بهر فغ به معنی بغ و فور که همان پور است تشکیل شده است، و لقب امپراتوران چین و به معنی پسر خدا بوده است. شماره ی سه نیز که در زبان انگلیسی و روسی تری و در زبان اوستایی ترایا می باشد، در زبان سکایی به گونه ی ترای گویش می شده است.  کلمه ی اوستایی هوته که در فارسی دری به خود دگرگون شده است، در زبان پارتی  وخد و در زبان سکایی خد گفته می شده است. زبان سکایی همانطور که گفته شد، بسیار نزدیک به زبان اوستایی است و شاید این پیوستگی را با زبانهای سغدی، خوارزمی وسایر زبانهای شمال خاوری نجد ایران نیز، می توان دید.
از دیگر زبانهای باستانی ایرانی می توان به زبان مادی اشاره کرد. مادها نخستین شاهنشاهی آریایی را در نجد ایران پی ریختند. برخی نام ماد را به معنی میانه و وسط می دانند و آنرا به نوعی نامگذاری جغرافیایی مربوط می دانند. بر این پایه پارت و پارس، که نام دو دسته ی مهم دیگر آریایی است، به معنای مرز و کنار است و نامی است که مادها بر آنها نهاده بودند. واژه ی مدیا (Media)  نیز از همین ریشه ، به زبانهای اروپایی راه یافته است. از زبان مادی چیز زیادی بر جای نمانده است و بیشتر مطالبی که ما در مورد آن می دانیم، از منابع یونانی، آشوری و بابلی است. پایتخت ماد هگمتانه بوده است که همدان امروزی بازمانده ی آن است. هگمتانه یا هنگمتان، که یونانیان آنرا اکباتان می نامیدند، یعنی محل اجتماع. دیگر سرزمین مهم مادها راگا یا همان ری امروزی بوده است. قلمرو مادها شامل کرمانشاه، همدان، اصفهان، همه ی بهرهای کردستان، شمال لرستان، آذربایجان و تهران امروزی بوده است.  زبانی که در روزگار باستان مادی نامیده می شده است به گروه زبانهای ایرانی تعلق داشته است. گمان بر این است که زبان مادی بسیار شبیه پارسی باستان بوده است. در واقع مادها با وجود شکست از پارسیان، همیشه پس از پارسها دومین قوم مهم شاهنشاهی محسوب می شدند و ما شاهد وجود مقامات کشوری و لشکری فراوان مادی، در سرتاسر پادشاهی هخامنشیان هستیم. این امر به نزدیکی نژادی مادیها و پارسیان برمی گردد. همچنین در سنگنبشته های به جامانده از شاهان هخامنشی، از زبانهای پارسی باستان، ایلامی و بابلی استفاده شده است و هیچ جا از زبان مادی استفاده نشده است. این امر به این خاطر است که مادیها و پارسیان، زبان هم را به راحتی در می یافته اند. بسیاری از دانشمندان خیلی از واژه ها و عبارات معمول در زمان پارسیان، بویژه اصطلاحات اداری و حکومتی را، برگرفته از زبان مادی می دانند.
برای نمونه واژه ی خشایثیه در زبان پارسی باستان از ماد وام گرفته شده است و به معنی شاه است. واژه ی فرن مادی نیز در زبان پارسی به گونه ی فرنه درآمده است. فرنه به معنی نیروی جادویی و افتخار یا موهبت شاهی است.  سرزمین آذربایجان در زمان مادها به نام آتروپاتن که نامی ایرانی و به معنی سرزمین و جایگاه آتش است خوانده می شده است و پارتاکنا نیز در کنار زاینده رود و در محل اصفهان امروزی واقع بوده است. یونانیان با سرزمین ماد آشنا بوده اند و حتا تا زمان درازی شاهنشاهی پارسیان را نیز ، مادی می شناختند. دلیل این آشنایی تا اندازه ای به هم مرز بودن ماد با لیدی که در آسیای صغیر(ترکیه امروزی)، دولت قدرتمندی ایجاد کرده بود و دارای نژادی هم ریشه با یونانیان و حتا به نظر برخی دانشمندان نژادی یونانی بود، می باشد. یونانیان بعدها در زمان پارسیان، جنگهای خود با شاهنشاهی پارسی را جنگهای مدی(مادی) نامیدند. آنها حتا یونجه را، که نخستین بار به وسیله ی سپاهیلن داریوش بزرگ به اروپا برده شد، علف مادی(Medicago sativa) نامیدند. برخی واژه ی مدیسین که در زبانهای اروپایی به معنای دارو کاربرد دارد به گیاهان دارویی که در دامنه ی کوههای سرزمین ماد می روییده و به اروپا می رفته، مربوط می دانند. مادیها خود به قبایل چندی تقسیم می شدند. از مهمترین آنها آریزنتوها بودند. زنتو به معنی قبییله در بیشتر زبانهای ایرانی به کار رفته و آری نیز همان آریایی است. همچنین قبیله ی بوز ساکن ناحیه ی همدان امروزی بوده اند.  دیااکو که هرودوت دیوکس می نامدش، نخستین پادشاه ماد و متحد کننده قبایل متعدد مادی شناخته می شود. بزرگترین پادشاه مادی هوخشتره بوده است. وی در جنگی که با کرزوس لیدیایی کرد، قدرت ماد را به رخ کشید و سپس با همکاری بابلیها دولت آشور ، که مقتدرترین دولت آن زمان بود، را شکست داد و پایتخت آشور یعنی نینوا را تصرف کرد. هو به معنای خوب است  و خشثره نیز فرمانروایی و قدرت را معنی می دهد. این نام به معنی فرمانروایی یا فرمانروای خوب می باشد. آخرین پادشاه مادی آستاک، که در منمابع بابلی ایختوویگو آمده، می باشد. وی سرانجام از نوه ی خود کوروش بزرگ، که پسر کمبوجیه حاکم پارس و ماندانا دخترآستیاک بود، شکست خورد. گام بعدی پس از بررسی کوتاه زبان مادی، بررسی زبان پارسی باستان است که از اهمیت بسزایی در تاریخ زبان پارسی برخوردار است.

این مطلب را در صفحه اجتماعی خود به اشتراک بگذارید

نظرات   

 
0 #1 ایران ویچ 1392-07-06 17:13
با درود فراوان
بنده مهندس سعید کریمی از شاگردان استاد فریدون جنیدی بنیاد گذار ،بنیاد نیشابور هستم میخواستم دو پیشنهاد به شما برای هم آوردی با پانترکان دروغ پرداز که عددی در برابر تاریخ بزرگ ایران بزرگ از سمرکنت و خوارزم تا کردستان نیستند بدهم
1) کتاب بسیار خواندی (داستان ایران نوشته استاد فریدون جنیدی استاد بی گمان زبان های باستانی و استوره شناس بی مانند) به چاپ رسیده است ایشان با رویکرد به دانش های گوناگون استانش(ثابت) کرده اند که ایران ویج در تاجیکستان امروزین جای داشته است که با فریب انگلستان و روسیه از مرزهای سیاسی امروزین ایران بیرون است. همچنین ایشان به واکاوی استوره های ایران پرداخته اند برای نمونه زمان جمشید را یک دوران 13000 ساله یعنی از 20000 سال پیش تا 7000 سال پیش با بهره گیری از دانش زمین شناسی با یاری دکتر (مانوئل بربریان) بر آورد کرده اند. به هر روی هرچه از زیبایی این کتاب گفته شود باز کم است امیدوارم اگر شده 1 پوشینه(جلد) از این کتاب را فراهم کنید و به آگاهی هم میهن نان ما برسانید
2) نوشتار بنده به نام (جایگاه زبان پارسی در گروه زبان های آریایی) با همین نام در تارنمای جهانی (گوگل) در دسترس همگان می باشد که برای رویارویی با پانترکان بسیار سودمند خواهد بود و برپایه تازه ترین پژوهش های دانش زبان شناسی می باشد
پاینده ایران جاوید
نقل قول
 

اضافه کردن نظر

خواهشمندیم در هنگام ثبت نظر، از نام، نام خانوادگی و ایمیل حقیقی خود استفاده نمایید. در غیر این‌صورت، نظر شما منتشر نخواهد شد.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی