پرینت

یادداشتی بر مجموعه شعرِ «خیابان و عشق» عاشقانه‌های «مارگریت آتوود» با ترجمۀ سهند آقایی و مینا جعفری‌ثابت

نوشته شده توسط سینا حشمدار. Posted in اخبار

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

 

 

 

یادداشتی بر مجموعه شعرِ «خیابان و عشق» عاشقانه‌های «مارگریت آتوود» با ترجمۀ سهند آقایی و مینا جعفری‌ثابت
سینا حشمدار

 

مجموعه شعر «خیابان و عشق» از مارگریت آتوود توسط نشر سرزمین اهورایی و با برگردانِ سهند آقایی و مینا جعفری‌ثابت اولین مجموعه شعری است که از این نویسنده، شاعر، منتقد و فعال اجتماعی کانادایی تا به امروز به فارسی منتشر شده است. این مجموعه شامل شعرهایی‌ست که با محوریت عشق و طبیعت از نظرگاهی روایی سروده شده. آتوود در گسترۀ زبان فارسی و حتا در جهان معاصر عمومن به عنوان رمان‌نویس و داستان‌ِکوتاه‌نویس شهرت داشته و همین موضوع ترجمۀ شعرهای او به فارسی را تا به امروز به تعویق انداخته.
آتوود با به کارگیری زبانی که در حدفاصل شعرْ و نثرِ داستانی مختص به او، با نظرگاهی انتقادی و اجتماعی توانسته جایگاه خود را چه در زمینۀ شعر و چه در زمینۀ داستان از هم متمایز کند ولی این تمایز به گونه‌ای نیست که نتوان خط و ربط زبانی آثار او را گم کرد و می‌توان گفت زبان شعری او به‌وسیلۀ زبانی که در قصه‌کوتاه‌هایش برگزیده به زبان رمان‌هایش متصل می‌شود. زبانی سرزنده، طناز و پر از تصاویری که از دل طبیعت وحشی و سرد کانادا بیرون زده است.
بارزترین مسئله دربارۀ برگردان این شعرها به فارسی نیز همین مسئلۀ زبان است. چیزی که در این چند ساله به عنوان شعر معاصر آمریکا و در معنای عام‌تر آن شعر معاصر انگلیسی زبان به فارسی برگردانده شده، شعری با زبان محاوره، دم‌دستی و به دور از هر نوع اتفاق شاعرانه است. شعری که آنقدر به نثر نزدیک شده که دیگر خصوصیات بلاغت و شیوایی و کلام خود را از دست داده و صرفن با جمله‌هایی روبه‌رو هستیم که گاه در کلیت حال و هوایی احساسی را به مخاطب انتقال می‌دهند. در این نوع ترجمۀ شعر مخاطب به جای روبه‌رو شدن با متن شعر با معنای شعر مواجه می‌شود و تمام شاعرانگی متن فدای ترجمۀ سرسری مترجم شده است. در این دست از ترجمه‌ها که تعداد آن‌ها روبه‌روز در حال افزایش است، شعر از بار کلامی خالی شده و به سمت نثر و تصاویری ساده می‌رود. این سنتِ تقریبن همه‌گیر ابتدا برای معرفی چند شاعر خاص که حال و هوایی این‌گونه در شعرهای‌شان دیده می‌شد برگزیده شد و سپس با اقبال یافتن آن، طوری مورد توجه قرار گرفت که دیگر به تکنیکی عمومی بدل گردید برای ترجمۀ هر نوع شعری با هر نوع حال هوای شاعرانه‌ای، گویی که پس از سال‌ها کلنجار رفتن مترجمان مختلف با ترجمۀ شعر و بلند شدن داد عده‌ای که «شعر ترجمه‌پذیر نیست» بلاخره راه‌حل ساده‌ای پیدا شده بود. در این نوع نگاه به ترجمۀ شعر مترجم مثل شخصی عمل می‌کند که فیلمی را به زبان اصلی دیده و حالا می‌خواهد آن را برای دوستی تعریف کند. هما‌طور که در این مثال تمام بار تصویری و معنایی سینما و فیلم در چند جملۀ راوی خلاصه می‌شود و از بین می‌رود ترجمۀ شعر با این نگرش نیز تمام شاعرانگی شعر را وقف می‌کند در خلاصه شدن در معنای کلمه به کلمۀ جملات، تعریف کردن تصاویر و کنار هم قرار دادن جملات.
در ترجمۀ شعرهای مجموعۀ «خیابان و عشق» که کار مشترک سهند آقایی و مینا جعفری‌ثابت به‌شمار می‌رود ولی مخاطب دوباره با سنتی از ترجمۀ شعر مواجه می‌شود که نه تنها شعر را به فارسی ترجمه کرده بلکه سرایشی در حال و هوای شعر مبدا نیز در آن صورت گرفته و مخاطب ابتدا با شعر و شاعرانگی طرف می‌شود و پس از روبه‌رو شدن با زیبایی‌های کلامی به درگیری با معنا می‌رسد، آن هم نه معنایی تقدیم شده و سرراست بلکه در قالب استعاره‌ها و صنعات ادبی و دیگر ملزوماتی که از هر شعری انتظار آن می‌رود. بدون شک چنین رویکردی به ترجمۀ شعر جدای از تسلط کامل مترجمان به زبان مبدا و مقصد نیازمند آشنایی با شعر و فضای شاعرانه‌ای‌ست که شاعر در زبان اصلی داشته و برگردان آن به زبان فارسی جز با صرف زمان و تلاش شبانه‌‌روزی میسر نخواهد گردید، اتفاقی که توسط این دو مترجم به بهترین شکل محقق گردیده. انتخاب شعرهایی با حال و هوایی عاشقانه نیز در یک دست شدن این مجموعه و معرفی هر چه بهتر مارگریت آتوود در قبای شاعری به ادبیات فارسی کمک کرده است.
 برای آشنایی بیشتر با چند شعر از این مجموعه به لینک زیر مراجعه نمایید.

 

 

 

این مطلب را در صفحه اجتماعی خود به اشتراک بگذارید

نظرات   

 
+1 #1 اندوه من 1393-11-29 09:23
خوب بود
نقل قول
 

اضافه کردن نظر

خواهشمندیم در هنگام ثبت نظر، از نام، نام خانوادگی و ایمیل حقیقی خود استفاده نمایید. در غیر این‌صورت، نظر شما منتشر نخواهد شد.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی