پرینت

مروری بر آثار گراهام گرین برگردان: امیر قاجارگر

نوشته شده توسط امیر قاجارگر. Posted in ویژه‌نامه‌ی گراهام گرین

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

هنری گراهام گرین در تاریخ دوم اکتبر 1904 در هرتفوردشایر Hertfordshire انگلستان به دنیا آمد. در شانزده سالگی او دچار یک افول روانی شد و برای معالجه توسط یکی از شاگردان زیگموند فروید به لندن رفت. در لندن بود که گرین به یک خواننده و نویسنده‌ی مشتاق بدل گشت. او با ازرا پوند و گرترود اشتاین، که برای تمام عمر مربی ادبی او شدند، ملاقات نمود و همچنین از  هنری جیمز، جوزف کنراد، و فورد مادوکس تاثیر گرفته است. در 1926 گرین به خاطر نامزدش کاتولیک شد. او به طور کلی یک نویسنده‌ی کاتولیک به حساب می‌آید هر چند خود بر این عقیده پافشاری می‌کند که مذهبش تاثیر چندانی در زندگی ادبی‌اش نداشته است. اولین رمان منتشر شده‌ی گرین انسانِ درون The Man Within نام داشت که در 1929 به چاپ رسید و با اقبال عمومی روبه‌رو شد. همین موضوع گرین را بر آن داشت تا از شغل خود در مجله‌ی زمان‌ها و کارThe  Times and work  استعفا داده ازآن پس به عنوان یک رمان‌نویس حرفه‌ای آغاز به‌کار کند. دو کتاب بعدی او، نامِ حرکت The Name of Action در 1930 و شایعه در شب هنگام Rumour at Nightfall در 1932 ناموفق بودند؛ و او بعدها آن دو را طرد کرد. اولین موفقیت واقعی او قطار استامبولStamboul Train به حساب می‌آید که در 1932 منتشر شد که توسط "جمعیت کتاب" برگزیده و فیلم "اورینت اکسپرسOrient Express " با اقتباس از این کتاب در 1934 ساخته شد.
گرین در اصل داستان‌هایش را به دو ژانر تقسیم می‌کند:  ژانر هیجانی(کتاب‌های رازناک و تعلیق دار)، مانند وزارت ترسThe Ministry of Fear که او آن را در ردیف سرگرمی‌ها توصیف می‌کند،که اغلب با باریکی‌های فلسفی قابل توجه همراه است و دیگر ژانر ادبی، مانند قدرت و شکوه The Power and the Glory که او آن را در ردیف رمان‌هایی که به گمان او شهرت ادبی‌اش بر مبنای آنها بوده، وصف می‌کند. گرین همچنین به نوشتن داستان کوتاه و نمایشنامه نیز می‌پرداخت که همگی مورد استقبال قرار گرفتند.
گرین یکی از نویسندگان بسیار "سینمایی" در قرن بیستم بود. بیشتر رمان‌ها و بسیاری از نمایشنامه‌ها و داستان‌های کوتاه او در نهایت برای ساخت فیلم و کارهای تلویزیونی مورد اقتباس قرار گرفتند.
رمان‌های گرین اغلب درون مایه‌های مذهبی را در مرکز خود جای می‌دهند. او در نقدهای ادبی خود نویسندگان نو گرا یی چون ویرجینیا وولف و ا.م. فوستر را به خاطر از دست دادن حس مذهبی‌ای که او مورد بحث قرار داده و به کندی در شخصیت‌های رنگارنگی نمود داده شده که "همانند نمادهای مقوایی در دنیایی به نازکی کاغذی سرگردانند" مورد حمله قرار می‌دهد. رمان تنها در صورت بازیافت اصل مذهبی و توجه به کشمکش‌های روحی و تاثیرات نامحدود رستگاری و لعنت شدگی بر آن، توجه به ماهیت متافزیکی خوب و بد و گناه و رحمت الهی می‌تواند قدرت دراماتیک خود را بهبود بخشد. رنج و غم در جهانی که گرین به تصویر می‌کشد در همه جا حاضر است؛ و همچنین اصول مذهب کاتولیک در مقابل زمینه‌ای از شر، گناه و شک تغییر ناپذیر در انسان در سرتاسر آثار گرین دیده می‌شود. وی.اس.پریتچت V.S.Pritchett گرین را به عنوان اولین رمان‌نویس انگلیسی از زمان هنری جیمز تا کنون و به دلیل گلاویز شدن او با واقعیت شر مورد تحسین قرار داده است. گرین بر نمایش زندگی درونی شخصیت‌ها- عمق ذهنی، احساسی و روحی آنها تمرکز کرده است. داستان‌های او اغلب در مرداب‌های گرمسیر و پر گرد و غبار، گرم و فقیرنشینی مانند مکزیک، آفریقای غربی، ویتنام، کوبا، هاییتی و آرژانتین اتفاق می‌افتد " یاد کنند     Greeneland که باعث شد بعد‌ها از چنین فضاهایی با اصطلاح "سرزمینهای گرینی
رمان‌های گرین به صورت قدرتمندی درام مسیحیِ کشمکشِ روح افراد را از چشم‌اندازی کاتولیکی به نمایش می‌گذارد. گرین به واسطه‌ی تمایلات خاص‌اش در مسیری غیر ارتدکس-  اینکه در جهان، گناه به درجات در همه جا حضور دارد به گونه‌ای که کشمکش هوشیار برای اجتناب از رفتار گناه‌کارانه محکوم به شکست است، با این حال در مقایسه با قدوسیت و پرهیزگاری در مرکزیت قرار ندارد- مورد انتقاد قرار گرفت. این جنبه از کار او همچنین توسط هانس اورس فون بالتازار Hans Urs Von Balthasar  الهیات‌شناس بدان جهت که به گناه معنایی عرفانی و جذبه‌ای می‌دهد، مورد نقد واقع گشت. گرین این‌گونه پاسخ داد که ساختن تصویری از ایمان و خیر محض در رمان چیزی فراتر از استعدادهای او بوده است. تحسین گرین توسط ادوارد شرت Edward Short از دیدگاهی کاتولیکی و سنتی در مجله‌ی بحران Crisis Magazine موجود است. و نقد دیگری نیز در مورد او از دیدگاهی کاتولیکی و غیر سنتی توسط جوزف پیرسJoseph Pearce ارائه  شده است.
در ادامه مسیر نویسندگی وی، از برجستگی اصول مذهب کاتولیک در نوشته‌های بعدی‌اش کاسته می‌شود. به گفته‌ی ارنست مندل Ernest Mandel در” قتل لذت بخش: تاریخی اجتماعی از داستان جنایت Delightful Murder: a Social History of the Crime Story ، "گرین به عنوان مامور محافظه‌کارِ سرویس‌های اطلاعاتی بریتانیا  بار دیگر از نوآغازید، حمایت از چنین واکنشی باعث نمودهایی در کتاب‌های وی شد، از جمله درگیری میان کلیسای کاتولیک در برابر انقلاب مکزیک (در کتابش با عنوان قدرت و شکوه،1940)، و همچنین استدلال در مورد لزوم کارکرد بخشنده‌ی دین در پس زمینه‌ای از فلاکت بشر (در کتابش‌هایش با عنوان‌های صخره‌ی برایتونBrighton Rock، 1938؛ قلبِ ماده The Heart of the Matter ، 1948) او هرچه بهتر با واقعیت‌های اجتماعی-سیاسی در جهان سوم، جایی که در آن مشغول به کار بود آشنا می‌شد، و هرچه مستقیم‌تر با جریانات انقلابی در حال رشد در آن کشورها در تماس بود، بیشتر به اهداف امپریالیستی شک می‌کرد و بیشتر رمان‌هایش از خصایل امپریالیستی فاصله می‌گرفت.". واقعیات ماوراءالطبیعتی که در کارهای اولیه او به وفور یافت می‌شد به دیدگاهی انسانی تقلیل یافت، تغییری در انتقاد عمومی‌اش از آموزش کاتولیک سنتی انعکاس یافت. نقدهای سیاسی چپ گرا در رمان‌هایش اهمیتی دو چندان یافت: برای مثال، سال‌ها قبل از جنگ ویتنام او در کتابش آمریکایی آرام The Quiet American به طرزی پیشگویانه به نگرش‌های ساده‌لوحانه و مخربی که می‌رفتند تا سیاست آمریکایی در ویتنام باشند، حمله کرد. باورمندان شکنجه شده‌ای که او به تصویر کشید بیشتر به نظر می‌رسد که به کمونیسم باور داشته باشند تا اصول مذهب کاتولیک.
گرین در سال‌های بعدی‌ نویسندگی‌اش به منتقدی قوی در باب امپریالیسم امریکایی بدل گشت، و از فیدل کاسترو رهبر کوبایی که ملاقات کرده بود،  حمایت نمود. برای دانستن بیشتر در مورد گرین و سیاست می‌توان به کتاب آنتونی بورگس Anthony Burgess با عنوان سیاست در رمان‌های گراهام گرین Politics in the Novels of Graham Greene رجوع کرد. او در کتاب خود با عنوان راه‌های رهاییWays of Escape که در سفر مکزیکی‌اش نوشته شد، گلایه داشت که دولت مکزیک در مقایسه با  دولت کوبا به اندازه کافی چپ‌گرا نیست.
گرین علاوه بر رمان‌هایش، به نوشتن داستان کوتاه، مقالات، نمایشنامه‌ها، زندگینامه‌ها و نقدها اشتغال داشت. او یکی از موفق‌ترین نویسندگان قرن بیستم به شمار می‌اید، ونامزد شدن بر ای دریافت جایزه نوبل یکی از افتخارات‌اش محسوب می‌گردد. کارهای او در بین منتقدین و خوانندگان از محبوبیت زیادی برخوردار است؛ این آثار به 27 زبان ترجمه شده و بیش از 20 میلیون نسخه از آنها به فروش رفته است. گرین در 1991 در کشور سویس بر اثر بیماری خونی از دنیا رفت.   

دورنمای نقادانه:
گراهام گرین یکی از مهم‌ترین نوسیندگان نسل خویش تلقی می‌شود هرچند عمده نقد بر کارهایش مختص به رمان‌هایش است. با این وجود، شباهت‌هایی بین رمان‌ها و داستان‌های کوتاهش وجود دارد، از قبیل تصویر همدردگرایانه‌ای که از شخصیت‌های معیوب خود ارایه می‌دهد، تنزل و پستی فرد در دنیای مدرن، نیاز به مصالحه‌ی اخلاقی در موقعیت‌های خاص، و واقعیات زننده‌ی خشونت و بی‌رحمی. سبک نویسندگی گرین نیز در میان رمان‌ها و کارهای کوتاه‌ترش ثابت و بدون تغییر است. نویسنده‌ی مشهورِ انگلیسی اِولین واف Evelyn Waugh سبک نویسندگی گرین را در مجموع اینگونه توصیف می‌کند: " یک سبک ادبی ویژه نیست، کلمات در آن عهده‌دار وظیفه، و از جذابیت‌های جنسی، دودمان و تبار، و زندگی مستقل عاری می‌باشند." شاید به همین علت باشد که ریچارد جونز Richard Jones در مجله‌ی ویرجینیا کواترلی ریویو  نتیجه می‌گیرد که کلید محبوبیت گرین "احتمالا خواندنی بودن‌اش است"، که در "روش مخصوص حفظ توجه خواننده" بروز پیدا می‌کند. واف شیوه‌ی نویسندگی گرین را به آن ویژگی از سینما که دوربین از یک فضا به فضایی دیگرحرکت کرده، بر روی یک شخصیت ثابت قرار گرفته، و به بررس محیط اطراف او می‌پردازد و ادامه‌ی آن، مانند می‌کند. به این ترتیب، هیچ ارتباط مستقیمی بین راوی و خواننده بوجود نمی‌آید. جونز نظر مشابهی را ارایه می‌دهد: (گرین) به حقه‌ای سینمایی متوسل می‌شود – مجاور هم قرار دادن سریع صحنه، شخصیت، و لحن- و اغلب به خاطر این مسئله تاثیرگذاری‌اش زیاد و آثارش یک دست و مبهم است. " این تکنیک‌ها در داستان‌های کوتاه گرین نیز به کار رفته و در داستان " مخرب‌ها The Destructors "  که یکی از قسمت‌های مهم داستان کوتاه گرین به حساب می‌اید،  مشهود است. ر.ه. میلر R.H.Miller در فهم گراهام گرین می‌نویسد: "مخرب‌ها" ممکن است بهترین داستان گرین و شاید یکی از بهترین‌ها در کاربرد زبان باشد. این داستان تمام خصوصیاتی را که از داستان کوتاه انتظار می‌رود: تمرکز، اختصار، آهنگ کلام، و اصل غافل‌گیرکننده، تجلی‌ای که فرد را به شناخت حقیقت رهنمون می‌شود، را داراست. این تجلی در هردو حالت قیاس و ثمثیل به وقوع می‌پیوندد، قیاس  به این مفهوم که این یک راوی در فضایی نسبتا مقارن و همزمان است که یک نکته‌ی اخلاقی صریح را بازگو می‌کند، تمثیلی به این مفهوم که در چند مرحله فهمانده و بازگو می‌شود.
عناوین آثار او به ترتیب سال انتشارشان عبارتند از: انسان درونThe Man Within (1929)، نام حرکت The Name of Action، شایعه در شب هنگام Rumour at Nightfall (1931)، قطار استامبولStamboul Train (1932)، این یک میدان جنگ است It`s a Battlefield (1934)، انگستان مرا ساخت England Made Me (این کتاب با عنوان کشتی شکسته The Shipwrecked نیز به چاپ رسید)(1935)، تفنگی برای فروش A Gun for Sale (1936)، صخره برایتونBrighton Rock (1938)، مامور محرمانه The Confidential Agent (1939)، قدرت و شکوه(جلال) The Power and the Glory (1940)، وزارت ترس The Ministry of Fear (1943)، قلبِ ماده The Heart of the Matter (1948)، مرد سوم The Third Man (1949)، پایان معاشقه The End of the Affair (1951)، 21 داستان (داستان کوتاه)(1955)، آمریکایی آرام The Quiet American (1955)، مامور ما در هاوانا Our Man in Havana (1958)، حس واقعیت The sense of Reality (داستان کوتاه)(1960)، کمدین‌هاThe Comedians (1966)، ممکن است شوهرتان را قرض بگیریم؟ May We Borrow Your Husband? (داستان کوتاه)(1967)، کوتاهی زندگی (اتوبیوگرافی)(1971)، کنسول افتخاریThe Honorary Consul (1973)، عامل انسانیThe Human Factor(1978)، دکتر فیشر از جنواDoctor Fischer of Geneva (1980)، راه‌های رهاییWays of Escape (اتوبیوگرافی)(1980)، آشنایی با ژنرالGetting to Know the General (خاطرات پاناما)(1984)، مرد دهم The Tenth Man (1985)، کاپیتان و دشمن The Captain and the Enemy (1988)، آخرین کلمه The Last Word (داستان کوتاه)(1990).

گردآوری و ترجمه : امیر قاجارگر

این مطلب را در صفحه اجتماعی خود به اشتراک بگذارید

اضافه کردن نظر

خواهشمندیم در هنگام ثبت نظر، از نام، نام خانوادگی و ایمیل حقیقی خود استفاده نمایید. در غیر این‌صورت، نظر شما منتشر نخواهد شد.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی